Een aantal weken geleden kopte de krantartikelen: Een op de drie vrouwen verbergt hormonale klachten zoals buikpijn, moeheid en hoofdpijn en andere hormoongerelateerde klachten. Deze gegevens kwamen naar voren uit een grootschalig onderzoek van het CBS en TNO. Hierdoor wordt er meer dan gemiddeld doorgewerkt bij klachten, uit angst voor reacties van de omgeving, baas en collega’s of vaker frequent verzuimt. Open communicatie is noodzakelijk om het taboe hierover te doorbreken. Maar hoe doe je dat als klachten toch nog vaak als vrouwenkwaaltje worden weggezet? Laat staan dat een ernstige aandoening als endometriose een onderwerp van gesprek is?
Hoewel het CBS-onderzoek gaat over hormonale klachten in brede zin, laat endometriose – als ernstige, specifieke aandoening – misschien wel het duidelijkst zien wat het taboe in de praktijk betekent.
In mijn boek ‘Leven met endometriose’ interview ik (jonge) vrouwen die soms nog aan het begin staan van hun loopbaan. Zij moeten regelmatig verstek laten gaan vanwege ernstige pijnklachten veroorzaakt door endometriose. De angst om dit te bespreken met collega’s of leidinggevenden is vaak reëel. Vrouwen zijn onder andere bang om carrièrekansen te missen. Bovendien reageert de omgeving niet altijd even empathisch en al helemaal zolang er nog geen concrete diagnose is.
Fragment uit mijn boek: ‘In mijn bijbaan merkte ik veel onbegrip: “De jonge garde wil niet werken.” Ze geloofden niet echt dat ik ziek was. Daar heb ik mentaal veel last van gehad. Ook omdat ik zelf niet wist wat ik had. Stel ik me dan aan? Nu de diagnose er is, is er vanuit de leidinggevende iets meer begrip. Van collega’s heb ik nooit meer iets gehoord.’
‘Jij bent wel gevoelig he?’
Zelf krijg ik ook een keer het deksel op mijn neus als ik tegen een mannelijke collega – trainer van open communicatie nota bene- besluit open te zijn over de pijnklachten die ik heb door endometriose. ‘Ja, jij bent ook wel een erg gevoelig type he?’ Nou ben ik niet op mijn mondje gevallen, maar toch sla ik dicht van dit soort opmerkingen. Een half jaar later word ik 5 uur lang geopereerd en wordt zowel mijn baarmoeder als een stuk darm verwijderd. Dat ik me niet echt heb aangesteld, begint dan pas die collega door te dringen. Maar ik laat het voortaan wel uit mijn hoofd hierover te beginnen.
Het begint bij jou! zegt een cursist
Naast deze negatieve ervaring word ik ook een keer aangenaam verrast als ik tegen het einde van een training voor leidinggevenden uitleg: ‘We zien elkaar pas weer over een maand of vier omdat ik een ingrijpende operatie moet ondergaan.’ Vier paar belangstellende ogen (van mannen) kijken me aan terwijl ik mijn tas al aan het inpakken ben.
‘Mag ik vragen wat er speelt?’ stelt een van de vraag. Ik begin uit te leggen dat ik geopereerd wordt aan endometriose. Daarop volgt een heel vraaggesprek, bijval van een man wiens vrouw endometriose heeft en een warm bad aan begrip. ‘Het begint bij jou!’ zegt zelfs een leidinggevende. Verrek, hij heeft gelijk, ik moet zelf ook open zijn hierover, besef ik als ik naar huis rijd. Zo kan het dus ook, leer ik. Met vleugels rijd ik naar huis toe. Hun empathische reactie geeft me steun.
Het blijft stil aan de andere kant van de lijn
Ik vraag in mijn boek aan inmiddels gepensioneerd Arbo-deskundige Rulanda van Kruysbergen in hoeverre endometriose bespreekbaar wordt gemaakt op de werkvloer. Er van uitgaande dat in Nederland ongeveer een half miljoen vrouwen deze aandoening heeft zijn mijn verwachtingen hooggespannen. Het blijft lang stil aan de andere kant van de lijn waardoor ik mijn vraag nog maar een keer herhaal uit angst dat ik de vraag niet goed gesteld heb. ‘Niet,’ zegt ze. ‘Niet, je bedoelt je komt het niet tegen?’ ‘Als ik een vrouw per jaar met endometriose zag was dat veel.’ Nu blijf ik even stil om dit in te laten dalen.
Endometriose wel of niet bespreekbaar maken?
Het bespreekbaar maken van een aandoening als endometriose is spannend. En ja het is ronduit kwetsend als die ene collega zegt: ‘Ik heb een nichtje met endometriose en die werkt wel!’ of als je baas lullig reageert. Toch denk ik dat het doorbreken van het taboe hierover (en niet alleen deze aandoening) helpt om meer collectief bewustzijn te krijgen over de impact van hormonale klachten en vrouwenaandoeningen. Zodat er uiteindelijk meer zichtbaarheid, begrip maar ook naar praktische oplossingen op de werkvloer kan worden gekeken.